Lazer, kornea dokusundan mikron düzeyinde madde uzaklaştırarak gözün odaklama kusurunu düzeltmeye çalışır. İşlemin çerçevesini, gözün ölçümlerle çıkarılan kendi haritası belirler.
Bu yöntem her göz için uygun değildir. Kornea kalınlığı, kornea yüzeyinin düzenliliği, göz numarasının durağanlığı ve göz yüzeyi sağlığı uygunluğun temel ölçütleridir.
Fatsa’daki klinikte excimer lazer öncesi değerlendirme; muayene, ölçümler ve gözün genel durumunun incelenmesiyle yürütülür. Uygunluk ve planlama kararı bu bulgulara dayanır.
Excimer Lazer Nedir?
Excimer lazer, kornea dokusunu ısıtmadan, moleküler bağları ayırarak çalışan bir soğuk lazer türüdür. Bu özelliği sayesinde çevre dokuya ısı hasarı bırakmadan çok ince katmanlar hâlinde şekillendirme yapılabilir.
Kornea, gözün en önde yer alan saydam tabakasıdır ve gözün kırma gücünün önemli bir bölümünü oluşturur. Bu tabakanın eğriliğinde yapılan ölçülü bir değişiklik, ışığın retina üzerinde odaklanma biçimini değiştirir.
Uygulanacak şekillendirme rastgele değildir. Göz numarası ve kornea yüzey haritası birlikte kullanılarak her göz için ayrı bir tedavi planı hazırlanır; iki göz aynı kişide bile farklı planlar gerektirebilir.
Excimer lazer, gözün odaklama kusuruna yöneliktir. Glokom, katarakt ya da retina hastalıklarını tedavi etmez; bu nedenle işlem sonrasında da düzenli göz muayenesi sürdürülür.
Hangi Kırma Kusurlarında Gündeme Gelir?
Excimer lazer, kornea eğriliğini değiştirerek düzeltilebilen kırma kusurlarında değerlendirilir. Her kusur tipinde korneaya uygulanan şekillendirme farklıdır.
- Miyopi: Korneanın merkezinin düzleştirilerek kırma gücünün azaltılması
- Hipermetropi: Korneanın çevresel bölgesinin şekillendirilerek merkezin dikleştirilmesi
- Astigmatizma: Eğriliğin fazla olduğu eksende ölçülü düzleştirme yapılması
- Karma kusurlar: Miyopi ya da hipermetropinin astigmatizmayla birlikte planlanması
Kırma kusurunun derecesi arttıkça korneadan uzaklaştırılması gereken doku miktarı da artar. Bu nedenle yüksek numaralarda kornea kalınlığı, uygunluk kararında daha belirleyici bir ölçüt hâline gelir.
Ön Değerlendirmede Hangi Ölçümler Yapılır?
Excimer lazer kararı, ön değerlendirmenin bütününe dayanır. Bu aşama işlemin kendisi kadar önemlidir ve atlanan hiçbir ölçüm yoktur.
- Kornea topografisi ile yüzey eğriliğinin haritalanması
- Pakimetri ile kornea kalınlığının ölçülmesi
- Damlalı ve damlasız refraksiyon ölçümünün karşılaştırılması
- Göz bebeği çapının aydınlık ve karanlık ortamda değerlendirilmesi
- Gözyaşı testleriyle göz kuruluğunun araştırılması
- Göz içi basıncı ölçümü ve göz dibi muayenesi
Kornea topografisi, çıplak gözle fark edilemeyen yüzey düzensizliklerini ortaya koyduğu için ayrı bir ağırlık taşır. Yüzeyde incelme eğilimi düşündüren bir bulgu varsa, lazer planı yeniden gözden geçirilir.
Ölçümler tek başına değil, bir arada okunur. Tek bir değerin sınırda olması işlemi doğrudan dışlamayabileceği gibi, tüm değerlerin uygun görünmesi de kararı tek başına vermez.
Kimler Uygun Aday Olarak Değerlendirilir?
Aşağıdaki tablo, ön değerlendirmede sorgulanan başlıca ölçütleri ve bunların karara nasıl yansıdığını özetler.
| Ölçüt | Değerlendirmedeki Yeri |
|---|---|
| Göz numarasının durağanlığı | Son dönemde değişim varsa işlem genellikle ertelenir |
| Kornea kalınlığı | Planlanan şekillendirme için yeterli doku bulunması aranır |
| Kornea yüzey haritası | Düzensizlik ya da incelme eğilimi varsa plan yeniden ele alınır |
| Göz yüzeyi ve gözyaşı | Belirgin kuruluk önce tedavi edilir, sonra yeniden değerlendirilir |
| Gözün diğer hastalıkları | Glokom, retina ya da mercek sorunları öncelikle ele alınır |
| Genel sağlık durumu | Yara iyileşmesini etkileyen hastalıklar ayrıca sorgulanır |
Gebelik ve emzirme döneminde hormonal değişiklikler göz numarasını ve gözyaşı dengesini etkileyebildiğinden, değerlendirme bu dönem sonrasına bırakılır.
Uygulama Nasıl Planlanır?
Ölçümler tamamlandıktan sonra her göz için ayrı bir tedavi planı çıkarılır. Planda düzeltilecek numara, şekillendirmenin uygulanacağı bölge ve dokunun derinliği tanımlanır.
Ordu ve çevresinden başvuran hastalarda planlama öncesinde kontakt lens kullanımına ara verilmesi istenir. Lens korneanın şeklini geçici olarak etkileyebildiğinden, hesabın lenssiz bir yüzey üzerinden yapılması gerekir.
Planlama görüşmesinde beklentiler de netleştirilir. Hedeflenen görme aralığı, işlemin sınırları ve iyileşme döneminde yaşanabilecekler önceden ayrıntılı biçimde anlatılır.
Uygulama Günü Nasıl Geçer?
İşlem damla ile yapılan yüzeysel uyuşturma altında gerçekleştirilir; genel anestezi gerekmez. Kişi işlem boyunca uyanıktır ve kendisinden belirli bir ışık noktasına bakması istenir.
Lazerin göze uygulandığı bölüm, işlemin toplam süresinin yalnızca küçük bir kısmıdır ve genellikle saniyelerle ifade edilir. Hazırlık ve sonrasındaki kontrol adımlarıyla birlikte klinikte geçirilen süre daha uzundur.
İşlem sırasında ağrı beklenmez; basınç ya da dokunma hissi tarif edilebilir. İşlem sonrasında göze koruyucu damlalar damlatılır ve kişiye ilk saatlerde yapması gerekenler anlatılır.
Görme, işlemin hemen ardından bulanık olabilir. Bu nedenle uygulama günü araç kullanılmaması ve klinikten bir yakının eşliğinde ayrılınması önerilir.
İyileşme Döneminde Ne Beklenir?
İlk günlerde batma, sulanma, ışığa hassasiyet ve gözde yabancı cisim hissi görülebilir. Bu belirtiler genellikle geçicidir ve kullanılan damlalarla birlikte azalır.
Görmenin netleşme hızı kişiye ve uygulanan tekniğe göre değişir. Pek çok kişide ilk günlerde kayda değer bir düzelme fark edilir; değerlerin son hâlini alması ise haftalar içinde gerçekleşebilir.
İyileşme döneminde görmede gün içinde dalgalanma yaşanması olağandır. Bu nedenle yeni gözlük ya da lens kararları, hekimin belirlediği süre dolmadan verilmez.
Sonrasında Nelere Dikkat Edilmelidir?
İyileşme döneminde uyulması istenen kurallar basittir ancak sonucu doğrudan etkiler.
- Gözü ovuşturmamak; ilk günlerde uyurken koruyucu kullanmak
- Damlaları hekimin belirttiği sıklık ve sürede aksatmadan kullanmak
- Havuz, deniz, sauna ve hamamdan hekimin izin verdiği zamana kadar uzak durmak
- Duman, toz ve klimalı ortamlarda göze gelen hava akımından sakınmak
- Dışarıda ultraviyole korumalı bir güneş gözlüğü takmak
- Göz çevresine makyaj uygulamasını hekimin belirlediği süre boyunca ertelemek
- Planlanan kontrol randevularının hiçbirini atlamamak
Ağrının artması, görmenin belirgin biçimde azalması ya da gözde yoğun kızarıklık gelişmesi durumunda kontrol randevusu beklenmeden kliniğe başvurulmalıdır.
Olası Yan Etkiler ve Riskler Nelerdir?
Her cerrahi ve lazer uygulamasında olduğu gibi excimer lazerin de olası yan etkileri vardır. Bunların bir kısmı geçicidir, bir kısmı ise takip gerektirir.
İlk dönemde en sık bildirilen durum göz kuruluğudur; genellikle yapay gözyaşı ile desteklenir ve zamanla azalır. Karanlıkta far ve sokak lambalarının çevresinde ışık saçağı görülmesi de ilk haftalarda anlatılan bulgular arasındadır.
Bazı olgularda hedeflenen numaraya tam ulaşılamayabilir ve düşük dereceli bir kusur kalabilir. Böyle durumlarda ek bir düzeltmenin yapılıp yapılamayacağı, kornea kalınlığı ve yüzey bulgularına göre hekim tarafından değerlendirilir.
Bu başlıkların işlem öncesinde açıkça konuşulması, iyileşme döneminin doğru okunmasını sağlar. Yaşanan her değişiklik beklenen bir bulgu olmayabilir; ayrımı kontrol muayenesi netleştirir.
Sonuç
Excimer lazer, korneanın ölçülü biçimde yeniden şekillendirilmesiyle miyopi, hipermetropi ve astigmatizmanın düzeltilmesini hedefleyen bir yöntemdir.
Yöntemin uygun olup olmadığı; kornea kalınlığı, yüzey haritası, göz numarasının durağanlığı ve göz yüzeyi sağlığı birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Fatsa’daki klinikte ön değerlendirme, işlem planı ve sonrasındaki kontroller tek bir süreç olarak ele alınır; karar her aşamada bulgulara göre gözden geçirilir.
Sık Sorulan Sorular
Aşağıda, excimer lazer hakkında hastaların sık sorduğu başlıklar ve kısa yanıtları bulunmaktadır.
İşlem damla ile yapılan yüzeysel uyuşturma altında uygulanır ve sırasında ağrı beklenmez. İlk saatlerde batma ve sulanma hissi olabilir; bu belirtiler genellikle geçicidir.
Lazerin uygulandığı bölüm genellikle saniyelerle ifade edilir. Randevunun tamamı hazırlık, uygulama ve çıkış öncesi kontrolü kapsadığı için o güne daha geniş bir zaman ayırmak gerekir.
Dönüş zamanı uygulanan tekniğe, mesleğe ve iyileşme seyrine göre değişir. Tozlu ya da yoğun ekran gerektiren işlerde daha uzun bir ara önerilebilir; bu süre hekim tarafından belirlenir.
İşlem boyunca göz kapakları özel bir aparatla açık tutulur ve kişiden sabit bir ışık noktasına bakması istenir. Bu nedenle istemsiz kırpma işlemi engellemez.
Bazı olgularda zamanla düşük dereceli bir değişim görülebilir. Bu değişimin takibi kontrol muayeneleriyle yapılır; ek bir işlem gerekip gerekmediğine hekim karar verir.
Uygulama planı her iki gözün kendi ölçüm bulgularına göre çıkarılır. Kimi olguda gözler tek seansta birlikte ele alınır, kimi olguda aralarına birkaç günlük bir süre konulur; bu tercih hekimin planlamasına bağlıdır.
Yüksek numarada korneadan uzaklaştırılması gereken doku miktarı artar. Bu nedenle kornea kalınlığı ve yüzey haritası daha belirleyici olur; uygunluk ölçümler sonrasında netleşir.
Hafif aktivitelere dönüş genellikle daha erken mümkün olurken, havuz ve temaslı sporlar için beklenmesi istenir. Bu süreler hekimin belirlediği takvime göre uygulanır.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.