Kist, papillom, ter bezi kaynaklı küçük şişlikler ve yağ birikimleri bu grubun en sık karşılaşılan üyeleridir. Çoğu, görme işlevini etkilemez; ancak boyutları arttığında rahatsızlık verebilir.
Kitlenin iyi huylu olduğunu düşündüren bulgular bulunsa bile, kapak kenarına yakın yerleşen oluşumlarda kirpik hattı ve kapak konturu ayrıca değerlendirilir.
Fatsa’daki klinikte kapak kitleleri, göz muayenesinin ardından biyomikroskop altında incelenir ve çıkarma kararı bu değerlendirmeye göre verilir.
Göz Kapağı Kitlesi Nedir?
Göz kapağı kitlesi, kapak dokularında sınırlı bir alanda ortaya çıkan, çevre dokudan ayırt edilebilen kabarıklıktır. İçi sıvı dolu bir kese olabileceği gibi, yoğun doku yapısında da olabilir.
Bu oluşumların büyük bölümü iyi huyludur ve çevre dokuya yayılmaz. Kişiyi hekime getiren neden çoğunlukla kitlenin görünümü ya da kapağa verdiği ağırlık hissidir.
Kapak kitleleri ile kapak tümörleri arasındaki ayrım muayene ile başlar. Ayrımın kesinleşmesi ise, çıkarılan dokunun patolojik olarak incelenmesiyle sağlanır.
Sık Karşılaşılan İyi Huylu Kitleler
Göz kapağında en çok karşılaşılan iyi huylu kitleler aşağıdaki başlıklar altında toplanabilir. Hangi tipin söz konusu olduğu muayene ile değerlendirilir.
- Epidermal kist: Deri altında gelişen, düzgün sınırlı, içi keratin dolu küçük kese
- Hidrokistom: Ter bezlerinden köken alan, saydam görünümlü ve genellikle yavaş büyüyen kist
- Papillom: Deri yüzeyinden kabaran, girintili çıkıntılı yapıda iyi huylu oluşum
- Nevüs (ben): Pigment hücrelerinden gelişen, çoğunlukla doğuştan ya da erken yaşta ortaya çıkan lezyon
- Ksantelazma: Kapak derisinde sarımsı plaklar halinde görülen yağ birikimi
- Molluskum lezyonları: Ortası çökük, küçük ve çok sayıda olabilen, viral kökenli kabartılar
Kitle mi, İltihabi Şişlik mi?
Kapaktaki ani başlayan, kızarık ve ağrılı şişlikler çoğunlukla arpacık ya da şalazyon gibi iltihabi tablolardır. Bunlar kitle değil, bez tıkanıklığı ya da enfeksiyon sonucudur.
Buna karşılık gerçek kitleler genellikle yavaş büyür, kızarıklık yapmaz ve dokunmakla ağrı vermez. Bu ayrım, tedavi yolunun damla ve sıcak uygulama mı yoksa cerrahi çıkarma mı olacağını belirler.
Aynı yerde tekrar tekrar ortaya çıkan ve tedaviye yanıt vermeyen şişlikler, iltihabi görünmelerine rağmen ayrıntılı incelemeyi gerektirir. Bu durumda karar hekim değerlendirmesine bağlıdır.
Muayenede Neler Değerlendirilir?
Kitle değerlendirmesinde yalnızca oluşumun kendisine bakılmaz; kapağın işlevi ve göz yüzeyiyle ilişkisi de incelenir.
- Kitlenin boyutu, kıvamı ve alt dokulara hareketli olup olmadığı
- Kapak kenarına ve kirpik dibine uzaklığı
- Gözyaşı noktası ve kanal girişiyle komşuluğu
- Kapağın tam kapanıp kapanmadığı
- Kitlenin kornea yüzeyine sürtünüp sürtünmediği
Bu başlıklar, çıkarma işleminin gerekliliğini ve nasıl planlanacağını belirlemede kullanılır. Kitlenin göz yüzeyine sürtündüğü durumlarda çıkarma daha öncelikli değerlendirilir.
Cerrahi Çıkarma Nasıl Planlanır?
Çıkarma işlemi genellikle lokal anestezi altında, kısa süren bir uygulamadır. Kesi hattı, kapağın doğal kıvrım çizgileriyle uyumlu olacak şekilde planlanır.
İçi sıvı dolu kistlerde kesenin duvarıyla birlikte çıkarılması hedeflenir; kese duvarı geride kaldığında oluşum aynı bölgede yeniden gelişebilir.
Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir. Bu adım, muayenede iyi huylu görünen bir kitlede bile tanının belgelenmesini sağlar.
Kapak Kenarına Yakın Kitlelerde Durum
Kapak kenarı, kirpiklerin çıktığı ve gözyaşı film tabakasının dağıldığı hassas bir bölgedir. Bu bölgedeki kitlelerde cerrahi planlamanın ana ölçütü kapak konturunun korunmasıdır.
Kontur bozulduğunda kapak ile göz yüzeyi arasındaki uyum azalabilir; bu da sulanma ya da yüzey kuruluğu gibi şikâyetlere yol açabilir. Bu nedenle kenar bölgesinde daha kısıtlı ve katman katman onarım tercih edilir.
İşlem Sonrası Bakım
- İlk 48 saat boyunca bölgeye kısa aralıklarla soğuk uygulama yapılması
- Önerilen antibiyotikli pomat ya da damlanın düzenli kullanılması
- Dikişli bölgenin ilk günlerde suyla temasının sınırlandırılması
- Ağır kaldırma ve öne eğilmenin ilk günlerde azaltılması
- Dikiş alma ve kontrol randevusuna zamanında gidilmesi
Şişlik ve hafif morarma beklenen bulgulardır. Artan ağrı, yayılan kızarıklık ya da görmede değişiklik durumunda kontrol randevusu beklenmeden hekime başvurulmalıdır.
Ordu ve Fatsa’da Kapak Kitlesi Değerlendirmesi
Fatsa’daki klinikte kapak kitleleri, kapak anatomisini cerrahi düzeyde tanıyan bir göz hekimi tarafından değerlendirilir. Çıkarma kararı, kitlenin yerleşimi ve hastanın şikâyeti birlikte gözetilerek verilir.
Ordu ve çevresinden gelen hastalarda işlem öncesi değerlendirme, kullanılan ilaçların ve kanama eğilimini etkileyebilecek durumların sorgulanmasını da içerir. Bu bilgiler cerrahi zamanlamasını etkileyebilir.
Sonuç
Göz kapağı kitlelerinin büyük bölümü iyi huyludur ve yavaş seyreder.
Kitlenin çıkarılıp çıkarılmayacağı; boyutu, yerleşimi, kapak işlevine etkisi ve hastanın şikâyeti birlikte değerlendirilerek kararlaştırılır.
Çıkarılan dokunun patolojik incelemeye gönderilmesi, tanının belgelenmesi açısından önem taşır.
Sık Sorulan Sorular
Göz kapağı kitleleriyle ilgili en sık sorulan sorular ve kısa yanıtları aşağıda yer almaktadır.
İltihabi şişlikler zamanla gerileyebilir. Kist ve papillom gibi gerçek kitleler ise genellikle kendiliğinden kaybolmaz; izlem ya da cerrahi çıkarma hekim değerlendirmesine bağlıdır.
Küçük ve yüzeye yakın kitlelerin çıkarılması genellikle kısa süren bir işlemdir. Kapak kenarını ilgilendiren oluşumlarda süre uzayabilir.
Bazı olgularda ilk saatlerde baskılı pansuman uygulanabilir. Bu karar, kesinin yerine ve kanama eğilimine göre hekim tarafından verilir.
Kist duvarının tamamen çıkarılamadığı durumlarda aynı bölgede yeniden oluşum görülebilir. Bu nedenle işlem sırasında kesenin bütün olarak alınması hedeflenir.
Lens kullanımına dönüş, kapak yüzeyinin iyileşmesine bağlıdır. Uygun zamanı, kontrol muayenesinde hekim belirtir.
Küçük kitleler genellikle görmeyi etkilemez. Büyüyerek kapağı aşağı çeken ya da kornea yüzeyine sürtünen oluşumlar görme konforunu bozabilir.
Evet, çocukluk çağında da kist ve benzeri iyi huylu oluşumlar görülebilir. Yaklaşım, kitlenin türüne ve çocuğun yaşına göre planlanır.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.