Bebeklerde tıkanıklığın en sık nedeni, gözyaşı kanalının buruna açıldığı uçtaki ince zarın doğumdan sonra açılmamış olmasıdır. Bu zar birçok bebekte ilk aylarda kendiliğinden açılır.
Bu nedenle bebeklerde izlenen yol, erişkinlerdekinden farklıdır. Erken dönemde öncelikli yaklaşım takip ve kese masajıdır.
Fatsa’daki klinikte bebeklerin gözyaşı yolları muayene ile değerlendirilir; masaj tekniği ailelere gösterilir ve kontrol aralığı hekim tarafından belirlenir.
Yenidoğanda Sulanma Neden Olur?
Gözyaşı kanalı, buruna açıldığı noktada ince bir zarla kapalı olarak gelişir. Bu zar genellikle doğum sırasında ya da doğumdan kısa süre sonra açılır.
Zarın açılmadığı bebeklerde gözyaşı buruna geçemez ve göz kenarında birikir. Bu durum, doğumdan sonraki ilk haftalarda sulanma olarak fark edilir.
Daha seyrek olarak kanalın dar gelişmesi ya da gözyaşı noktalarının kapalı olması da sulanmaya yol açabilir. Bu ayrım muayene ile yapılır.
Belirtiler ve Ne Zaman Başvurulmalı?
Ailelerin en sık fark ettiği bulgu, bebeğin ağlamadığı zamanlarda bile gözünün ıslak durmasıdır. Aşağıdaki bulgular muayene gerektirir.
- Gözde sürekli ıslaklık ve kirpiklerde birikme
- Sabahları kirpiklerin çapakla yapışması
- İç köşede kabarıklık ya da şişlik oluşması
- Göz akında belirginleşen kızarıklık
- Bebeğin ışığa karşı rahatsızlık göstermesi ya da gözünü sürekli kısması
İç köşedeki bölgenin kızarıp şişmesi ve bebeğin huzursuzlanması iltihap gelişimini düşündürebilir. Bu durumda beklemeden hekime başvurulmalıdır.
Kese Masajı Nasıl Yapılır?
Kese masajı, gözyaşı kesesindeki birikimi kanal ucuna doğru iterek zarın açılmasına yardımcı olmayı amaçlar. Tekniğin doğru uygulanması sonucu etkiler.
- Ellerin masaj öncesinde iyice yıkanması ve tırnakların kısa tutulması
- İşaret parmağının göz iç köşesinin biraz altına, burun kenarına yerleştirilmesi
- Aşağı doğru, kısa ve düzenli hareketlerle nazikçe bastırılması
- Hekimin belirttiği sayıda ve günde belirtilen sıklıkta tekrarlanması
- Çapak varsa öncesinde temiz ve nemli bir bezle silinmesi
Masajın uygulama biçimi ve sıklığı bebeğe göre değişebilir. Bu nedenle tekniğin ilk muayenede hekim tarafından gösterilmesi ve aile tarafından uygulanarak doğrulanması önerilir.
Kendiliğinden Açılma ve Zamanlama
Doğuştan kanal tıkanıklığı olan bebeklerin önemli bir bölümünde zar, yaşamın ilk yılı içinde kendiliğinden açılır. Bu nedenle erken dönemde beklemeye dayalı bir yaklaşım tercih edilir.
Bu süreçte düzenli kontrol önemlidir. Şikâyetlerin azalıp azalmadığı, iltihap gelişip gelişmediği ve göz yüzeyinin durumu her kontrolde gözden geçirilir.
Bir yaşına yaklaşıldığı hâlde sulanma sürüyorsa, izlenecek yol yeniden değerlendirilir. Bu değerlendirmede bebeğin yaşı, şikâyetin şiddeti ve iltihap öyküsü birlikte ele alınır.
Sondalama Ne Zaman Gündeme Gelir?
Sondalama, ince bir prob ile kanal ucundaki zarın açılmasını amaçlayan bir işlemdir. Masaj ve takiple düzelmeyen olgularda değerlendirilir.
İşlemin zamanlaması tek bir kurala bağlı değildir. Sık tekrarlayan iltihap varlığı, şikâyetin şiddeti ve bebeğin genel durumu zamanlamayı etkileyen başlıklardır.
Karar, aileyle birlikte değerlendirildikten sonra hekim tarafından verilir. Sondalama gerekmeyen bebeklerde takip sürdürülür.
Sondalama Nasıl Yapılır?
İşlem sırasında gözyaşı noktasından girilerek ince bir prob kanal boyunca ilerletilir ve uçtaki zarın açılması hedeflenir. İşlem sonrası kanal serum fizyolojik ile yıkanarak geçiş kontrol edilir.
Bebeklerde hareketsizliğin sağlanması gerektiği için anestezi biçimi ayrıca planlanır. Bu planlama bebeğin yaşı ve genel sağlık durumu gözetilerek yapılır.
İşlem sonrasında birkaç gün boyunca hafif kanlı sızıntı ve çapaklanma görülebilir. Bu dönemde önerilen damla düzenli kullanılır ve kontrol randevusuna gidilir.
Tekrarlayan Tıkanıklıklarda İzlenen Yol
Bazı bebeklerde işlem sonrasında şikâyet yeniden başlayabilir. Bu durumda kanalın hangi seviyede daraldığı yeniden değerlendirilir.
Tekrarlayan olgularda kanala geçici bir silikon tüp yerleştirilmesi ya da farklı bir girişim gündeme gelebilir. Yöntem seçimi muayene bulgularına ve önceki işlemin sonucuna bağlıdır.
Ailelerin Dikkat Etmesi Gerekenler
- Hekim önermeden antibiyotikli damla kullanılmaması
- Anne sütü, kolonya gibi maddelerin göze damlatılmaması
- Çapak temizliğinde her göz için ayrı ve temiz bez kullanılması
- Masajın sert değil, nazik hareketlerle uygulanması
- Kontrol randevularının aksatılmaması
Göz iç köşesinin kızarması, şişmesi ve bebeğin ateşinin yükselmesi durumunda kontrol tarihi beklenmeden başvurulmalıdır. Bu bulgular iltihap gelişimini düşündürür.
Ordu ve Fatsa’da Bebek Göz Muayenesi
Fatsa’daki klinikte sulanma şikâyetiyle getirilen bebeklerde gözyaşı noktaları, kapak konumu ve göz yüzeyi birlikte değerlendirilir.
Ordu ve çevresinden başvuran ailelere masaj tekniği muayene sırasında gösterilir; kontrol aralığı ise bebeğin yaşına ve şikâyetin seyrine göre hekim tarafından belirlenir.
Sonuç
Bebeklerde gözyaşı kanal tıkanıklığı sık görülen bir durumdur ve önemli bir bölümü ilk yıl içinde kendiliğinden düzelir.
Bu dönemde öncelikli yaklaşım düzenli kese masajı ve hekim kontrolüyle takiptir.
Düzelmeyen ya da sık iltihaplanan olgularda sondalama gündeme gelir; zamanlama ve yöntem hekim değerlendirmesine bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Bebeklerde gözyaşı kanal tıkanıklığı hakkında ailelerin en sık sorduğu sorular aşağıda yanıtlanıyor.
Öncelikle bir göz muayenesi yapılması önerilir. Muayenede tıkanıklık dışındaki nedenler de değerlendirilir ve masaj tekniği gösterilir.
Sıklık bebeğe göre değişir ve hekim tarafından belirtilir. Masajın düzenli ve doğru teknikle uygulanması, sayıdan daha belirleyicidir.
Çoğu olguda düzelme yaşamın ilk yılı içinde görülür. Bu süre bebekten bebeğe değişir; bu nedenle kontroller sürdürülür.
İşlem deneyimli ellerde yapılan kısa bir girişimdir. Her girişimde olduğu gibi olası riskler bulunur; bunlar işlem öncesinde aileye ayrıntılı olarak anlatılır.
Sulanmadaki azalma çoğu bebekte ilk günlerde fark edilir. İyileşmenin seyri kontrol muayenesinde değerlendirilir.
Damla kullanımı yalnızca hekim önerdiğinde ve belirtilen sürede yapılmalıdır. Kendiliğinden başlanan damlalar değerlendirmeyi zorlaştırabilir.
Evet, tıkanıklık iki taraflı olabilir. Her göz ayrı ayrı değerlendirilir ve gerekirse ayrı ayrı planlanır.
Bazı bebeklerde şikâyet yeniden başlayabilir. Bu durumda kanal yeniden değerlendirilir ve izlenecek yol muayene bulgularına göre belirlenir.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.