Ordu Diyabet Hastalarında Katarakt Ameliyatı

Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi, göz merceğindeki sıvı ve protein dengesini etkiler. Bu değişim merceğin saydamlığının daha erken azalmasına zemin hazırlar.

Diyabetli kişilerde katarakt genellikle yaşa bağlı tipteki gibi seyreder; ancak ortalama olarak daha erken başlayabilir. Bazı olgularda ise merceğin arka kısmında yerleşen, görmeyi daha çabuk etkileyen bir bulanıklık tipi öne çıkar.

Kan şekerindeki dalgalanmalar geçici olarak göz numarasını da değiştirebilir. Şeker yüksekken ölçülen numara, şeker düzeldiğinde farklı çıkabilir; bu nedenle numara değişimi tek başına katarakt göstergesi sayılmaz.

Diyabetin gözdeki etkisi yalnızca mercekle sınırlı değildir. Retina damarlarındaki değişiklikler, kataraktla aynı dönemde ilerliyor olabilir. Bu nedenle iki tablonun birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Diyabetli hastada ameliyat planlaması, merceğin durumundan önce retinanın durumunu bilmeyi gerektirir. Çünkü ameliyat sonrası görme düzeyini belirleyen etkenlerden biri de retinanın sağlığıdır.

Göz bebeği damla ile genişletilerek yapılan göz dibi muayenesi bu değerlendirmenin temelidir. Diyabetik retinopatinin evresi, sarı nokta bölgesinde ödem bulunup bulunmadığı ve daha önce uygulanmış lazer tedavileri kayda geçirilir.

OCT görüntüleme, sarı nokta bölgesindeki kalınlaşmayı ve sıvı birikimini katman düzeyinde gösterir. Bu inceleme, göz dibi muayenesinde belirgin olmayan erken bir makula ödemini ortaya çıkarabilir.

Katarakt yoğunsa göz dibi net görüntülenemeyebilir. Böyle durumlarda retinanın durumu hakkında ek yöntemlere başvurulabilir ve ameliyat sonrası ilk kontrollerde göz dibi yeniden ayrıntılı biçimde incelenir.

Diyabetli hastada ameliyat hazırlığı, göz dışındaki durumu da kapsar. Aşağıdaki başlıklar planlamada dikkate alınan noktalar arasındadır.

• Kan şekeri kontrolü: Şeker düzeyinin ameliyat öncesinde dengeli seyretmesi hedeflenir
• Kullanılan ilaçların bildirilmesi: İnsülin, oral antidiyabetikler ve kan sulandırıcıların hekimle paylaşılması
• Retina durumunun netleştirilmesi: Retinopati evresinin ve varsa makula ödeminin belirlenmesi
• Gerekli görülen ön tedaviler: Aktif makula ödemi ya da retinopati bulgusunda ameliyat öncesi tedavi planlanabilir
• Dahiliye değerlendirmesi: Gerek görülen olgularda takip eden hekimle görüş alışverişi yapılması

Bazı olgularda katarakt cerrahisinden önce retinaya yönelik tedavi uygulanması uygun görülebilir. Bu sıralamanın nasıl kurulacağı, retinopatinin evresine ve kataraktın görmeyi ne ölçüde etkilediğine bağlıdır.

Diyabetli hastada zamanlama, iki yönlü bir değerlendirmeyle belirlenir. Bir yandan kataraktın görmeyi ne kadar etkilediği, diğer yandan retinanın izlenebilirliğinin ne durumda olduğu gözetilir.

Katarakt yoğunlaştığında göz dibi yeterince görüntülenemez hâle gelir. Bu, diyabetik retinopatinin takibini güçleştirdiği için, bazı olgularda ameliyatın geciktirilmemesi retinanın izlenebilmesi açısından da önem taşır.

Buna karşılık aktif bir makula ödemi ya da yeni damar oluşumu varsa, önce bu tabloya yönelik tedavinin yürütülmesi tercih edilebilir. Cerrahi sonrasında bu bulguların belirginleşme olasılığı bu tercihin gerekçesidir.

Zamanlama kararı bu iki gerekçenin dengelenmesiyle oluşur ve her hasta için ayrı verilir. Karar, muayene ve görüntüleme bulgularına dayanarak hekim tarafından planlanır.

Mercek seçimi diyabetli hastada yalnızca görme alışkanlıklarına göre değil, retinanın uzun vadeli durumu gözetilerek de planlanır.

Retinopatisi ilerlemiş ya da sarı nokta bölgesinde bulgu bulunan hastalarda, kontrast duyarlılığı daha az etkileyen mercek tipleri değerlendirilir. Ayrıca ileride retina cerrahisi ya da lazer tedavisi gerekebileceği olasılığı da göz önünde bulundurulur.

Merceğin göz dibi görüntülemesine ne ölçüde izin verdiği ayrı bir ölçüttür. Retinası düzenli takip edilen bir hastada, göz dibinin geniş açıyla incelenebilmesi planlamada dikkate alınan bir ayrıntıdır.

Bu nedenlerle diyabetli hastada mercek seçimi, diyabeti olmayan bir hastadakiyle aynı biçimde kurulmaz. Uygun seçenek, retina bulguları ve kişinin görme ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Katarakt cerrahisinden sonra sarı nokta bölgesinde sıvı birikmesi, diyabeti olmayan hastalarda da görülebilen bir durumdur. Diyabetli hastalarda ise bu olasılık daha yüksektir.

Ödem geliştiğinde ameliyat teknik olarak sorunsuz geçmiş olsa bile görme beklenen düzeye ulaşmayabilir ya da bir süre sonra azalabilir. Bu nedenle diyabetli hastalarda ameliyat sonrası izlem daha yakından yapılır.

Riski azaltmaya yönelik olarak ameliyat sonrası damla planı farklı düzenlenebilir ve kullanım süresi uzatılabilir. Ödem gelişen olgularda tedavi, OCT bulgularına göre planlanır.

Görmede ameliyattan haftalar sonra başlayan bir bulanıklaşma, bu tablonun habercisi olabilir. Böyle bir değişiklik fark edildiğinde kontrol randevusu beklenmeden başvurulması önerilir.

Diyabetli hastada ameliyat sonrası takip, yalnızca iyileşmenin izlenmesi değil, retinanın yeniden değerlendirilmesi anlamına da gelir. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar; aralıklar hekim değerlendirmesine göre değişir.

Katarakt alındıktan sonra göz dibi çok daha net görüntülenebilir. Bu nedenle ameliyat sonrası ilk aylardaki muayene, retinopatinin gerçek evresinin ortaya konması açısından ayrı bir değer taşır.

Diyabetli hastalarda göz kontrolleri katarakt ameliyatıyla sona ermez. Retinopati takibi, hekimin belirlediği aralıklarla ömür boyu sürdürülmesi gereken bir izlem sürecidir.

Fatsa’daki klinikte diyabetli hastanın katarakt değerlendirmesi, göz dibi muayenesiyle birlikte yürütülür. Klinikte bulunan OCT cihazı, sarı nokta bölgesinin ameliyat öncesi ve sonrası ölçülebilir biçimde izlenmesine imkân tanır.

Bu ölçümlerin aynı yerde ve aynı yöntemle tekrarlanabilmesi, değişimin karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Takip aralığı, retinopatinin evresine ve ameliyat sonrası bulgulara göre belirlenir.

Ordu ve çevre ilçelerden gelen diyabetli hastalarda kontrol takvimi ulaşım koşulları gözetilerek planlanır. Şikâyet olmasa dahi önerilen aralıklarda muayeneye gelinmesi, retina bulgularının erken fark edilmesi açısından önemlidir.