Erişkinlerde tıkanıklık, bebeklerdekinin aksine genellikle kalıcıdır. Kanal duvarlarının kalınlaşması ve geçirilmiş iltihapların yol açtığı yapışıklıklar bu kalıcılığın başlıca nedenleridir.
Bu nedenle erişkin hastada beklemeye dayalı bir yaklaşım yerine, tıkanıklığın seviyesinin belirlenmesi ve buna uygun bir plan oluşturulması öne çıkar.
Fatsa’daki klinikte erişkin hastaların gözyaşı yolları muayene ve kanal yıkaması ile değerlendirilir; cerrahi gerekip gerekmediği bu değerlendirmeye göre kararlaştırılır.
Erişkinde Tıkanıklık Neden Farklıdır?
Bebeklerde tıkanıklığın nedeni kanal ucundaki zarın açılmamış olmasıdır ve bu zar çoğu olguda kendiliğinden açılır. Erişkinlerde ise kanalın kendi yapısında kalıcı bir daralma söz konusudur.
Kanal duvarındaki kalınlaşma, mukoza şişliği ve geçirilmiş iltihaplara bağlı yapışıklıklar geçişi zorlaştırır. Bu değişikliklerin kendiliğinden gerilemesi beklenmez.
Bu nedenle erişkin hastada masaj gibi yöntemler kalıcı sonuç sağlamaz. Yaklaşım, tıkanıklığın yerini belirlemek ve gözyaşına yeni bir geçiş yolu planlamak üzerine kurulur.
Erişkinlerde Tıkanıklığın Nedenleri
- Yaşa bağlı değişiklikler: Kanal duvarındaki kalınlaşma ve dokunun esnekliğini yitirmesi
- Tekrarlayan kese iltihabı: Yinelenen iltihabın kanal içinde yapışıklık oluşturması
- Travma ve kırıklar: Burun ve göz çevresine gelen darbelerin kanal yapısını bozması
- Burun içi sorunları: Septum eğriliği, polip ve kronik iltihabın kanal ağzını daraltması
- Uzun süreli damla kullanımı: Bazı damlaların uzun süreli kullanımının yüzey ve kanal dokusunu etkileyebilmesi
- Geçirilmiş girişimler: Göz ve burun bölgesine yönelik önceki cerrahilerin iz dokusu bırakması
Bu nedenlerin bir bölümü bir arada bulunabilir. Muayenede hasta öyküsü ayrıntılı biçimde alınarak hangi etkenin ön planda olduğu değerlendirilir.
Belirtiler ve Günlük Yaşama Etkisi
En belirgin şikâyet, ağlama olmaksızın gözün sürekli yaşarmasıdır. Yaşarma rüzgârlı ve soğuk havada, ayrıca yakın çalışma sırasında artabilir.
Sürekli akan gözyaşı, görüntünün bulanmasına ve okuma ile araç kullanımında zorlanmaya yol açabilir. Alt kapak derisinde kızarıklık ve tahriş gelişebilir.
Kesede biriken sıvı iltihaplandığında iç köşede ağrılı bir şişlik ortaya çıkar. Bu tablo dakriyosistit olarak adlandırılır ve öncelikli tedavi gerektirir.
Muayene ve Kanal Yıkaması
Muayenede önce kapak konumu, gözyaşı noktalarının açıklığı ve göz yüzeyinin durumu incelenir. Bu adım, sulanmanın kaynağının kapak ya da yüzey kökenli olup olmadığını ayırt etmeye yardımcı olur.
Ardından ince bir kanül ile kanal yıkaması yapılır. Verilen sıvının buruna geçip geçmediği, geri gelip gelmediği ve geri gelen sıvının içeriği tıkanıklığın seviyesini gösterir.
Gerekli görülen olgularda burun içi değerlendirmesi istenebilir. Bu inceleme, cerrahi planlanacaksa uygulanacak tekniğin seçilmesine katkı sağlar.
Kısmi ve Tam Tıkanıklık Ayrımı
Yıkama bulguları, tıkanıklığın kısmi mi tam mı olduğunu ortaya koyar. Bu ayrım tedavi planını doğrudan etkiler.
| Bulgu | Değerlendirmedeki Karşılığı |
|---|---|
| Sıvı buruna rahat geçiyor | Belirgin bir tıkanıklık düşünülmez; başka nedenler araştırılır |
| Sıvı zorlanarak geçiyor | Kısmi darlık; izlem ya da tüp uygulaması değerlendirilebilir |
| Sıvı hiç geçmiyor, geri geliyor | Tam tıkanıklık; cerrahi seçenekler gündeme gelir |
| Geri gelen sıvı bulanık | Kesede birikim ve iltihap düşündürür; önce bu tablo ele alınır |
| Kanalcık düzeyinde direnç | Darlığın kese öncesinde olduğunu gösterir; plan buna göre değişir |
Tablo genel bir çerçeve sunar. Hangi bulgunun hangi yaklaşımı gerektirdiği, hastanın şikâyet düzeyi ve genel durumu ile birlikte hekim tarafından değerlendirilir.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi, tıkanıklığın seviyesine ve şikâyetin şiddetine göre planlanır. Aşağıdaki seçenekler değerlendirme sonrasında gündeme gelebilir.
- İzlem: Şikâyeti hafif olan kısmi darlıklarda belirli aralıklarla kontrol edilmesi
- Nokta genişletme: Gözyaşı noktası düzeyindeki darlıklara yönelik küçük girişimler
- Silikon tüp uygulaması: Kanalcık düzeyindeki darlıklarda geçişi bir süre açık tutmayı amaçlayan yöntem
- DSR cerrahisi: Tam tıkanıklıkta gözyaşına buruna doğru yeni bir geçiş oluşturulması
- İltihabın tedavisi: Aktif kese iltihabı varlığında öncelikle bu tablonun kontrol altına alınması
Hangi seçeneğin uygun olduğu muayene bulgularına, hastanın genel sağlık durumuna ve şikâyetinin günlük yaşamına etkisine göre hekim tarafından belirlenir.
Kese İltihabı (Dakriyosistit) Geliştiğinde
Gözün iç köşesinde ani başlayan ağrılı şişlik, kızarıklık ve bazen ateş, gözyaşı kesesinde iltihap geliştiğini düşündürür. Bu tablo gecikmeden değerlendirilmelidir.
Aktif iltihap döneminde öncelik, iltihabın kontrol altına alınmasıdır. Gözyaşı yolunu yeniden açmaya yönelik cerrahi genellikle bu dönem geçtikten sonra planlanır.
Tekrarlayan iltihap öyküsü, cerrahi kararın öne alınmasında etkili olan bulgulardan biridir. Bu değerlendirme hekim tarafından yapılır.
Ordu ve Fatsa’da Erişkin Hastanın Değerlendirilmesi
Fatsa’daki klinikte sulanma şikâyetiyle başvuran erişkin hastalarda önce kuru göz, kapak konumu bozuklukları ve yüzey hastalıkları ayırt edilir.
Ordu ve çevresinden gelen hastalarda kanal yıkaması muayene sırasında uygulanabilir. Cerrahi gerekip gerekmediği ve zamanlaması, elde edilen bulgularla birlikte değerlendirilir.
Sonuç
Erişkinlerde gözyaşı kanal tıkanıklığı genellikle kalıcıdır ve kendiliğinden düzelmesi beklenmez.
Muayene ve kanal yıkaması, tıkanıklığın seviyesini ortaya koyarak tedavi planının temelini oluşturur.
İzlem, tüp uygulaması ya da DSR cerrahisi arasındaki seçim; bulgular, şikâyet düzeyi ve hastanın genel durumu gözetilerek hekim tarafından yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Erişkinlerde gözyaşı kanal tıkanıklığı hakkında sık sorulan sorular ve kısa yanıtları aşağıdadır.
Erişkinlerde tıkanıklık genellikle kalıcı yapısal değişikliklere bağlıdır; kendiliğinden açılması beklenmez. Bu nedenle değerlendirme önerilir.
Kese masajı bebeklerdeki zar tıkanıklığına yöneliktir. Erişkinde kalıcı bir darlığı açması beklenmez; kesede birikim varsa geçici rahatlama sağlayabilir.
Yıkama öncelikle tanıya yöneliktir; tıkanıklığın seviyesini belirler. Bazı olgularda kese içindeki birikimin boşaltılmasına da katkı sağlayabilir.
Cerrahi her hastada gerekli olmaz. Şikâyeti hafif olan kısmi darlıklarda izlem tercih edilebilir; karar muayene bulgularına ve şikâyetin şiddetine bağlıdır.
Soğuk ve rüzgâr, var olan bir darlığı belirgin hâle getirebilir. Mevsimsel de olsa süreklilik gösteren sulanmanın değerlendirilmesi önerilir.
Planlanmış göz cerrahilerinden önce gözyaşı yollarının değerlendirilmesi, cerrahi planlamanın bir parçası olarak yapılabilir.
Tıkanıklığın kendisi doğrudan görme kaybı yapmaz. Ancak sürekli sulanma görme konforunu bozar ve tekrarlayan iltihaplara zemin hazırlayabilir.
Erişkinlerde her iki gözyaşı yolunun aynı dönemde daralması seyrek değildir. Bu durumda gözler tek tek incelenir ve hangisinin öncelikli ele alınacağı ayrı ayrı planlanır.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.