İşlemin tıbbi adı dakriyosistorinostomidir. Bu adlandırma, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir bağlantı kurulmasını anlatır.
Cerrahi, tıkanıklığın kendisini açmaya değil, gözyaşının tıkalı bölgeyi baypas ederek buruna ulaşmasına odaklanır. Bu nedenle kalıcı tıkanıklıklarda gündeme gelir.
Fatsa’daki klinikte DSR kararı, muayene ve kanal yıkaması bulgularının değerlendirilmesinin ardından verilir; teknik seçimi de bu bulgulara göre planlanır.
DSR (Dakriyosistorinostomi) Nedir?
DSR, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir açıklık oluşturulan cerrahi işlemdir. Böylece gözyaşı, tıkalı olan alt kanalı kullanmadan buruna geçebilir.
İşlemde kese ile burun boşluğu arasındaki ince kemik duvarda bir pencere açılır ve kese ile burun iç zarı birbirine ağızlaştırılır. Bu yeni geçişin açık kalması hedeflenir.
Cerrahi, tıkalı kanalı temizlemeyi ya da genişletmeyi amaçlamaz. Amaç, gözyaşına işleyen bir yol sunmaktır; bu ayrım işlemin mantığını anlamak açısından önemlidir.
DSR Kimlere Planlanır?
Cerrahi, tıkanıklığın kalıcı olduğu ve şikâyetin günlük yaşamı etkilediği olgularda değerlendirilir. Aşağıdaki durumlar cerrahi kararında öne çıkan başlıklardır.
- Kanal yıkamasında sıvının buruna hiç geçmemesi
- Sürekli sulanmanın okuma ve araç kullanımını zorlaştırması
- Gözyaşı kesesinde tekrarlayan iltihap öyküsü bulunması
- Kese üzerine bastırıldığında yoğun geri kaçış olması
- Daha önce uygulanan girişimlere rağmen şikâyetin sürmesi
Bu başlıkların varlığı tek başına cerrahi kararı doğurmaz. Kararda hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve şikâyetinin şiddeti birlikte değerlendirilir.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme
Cerrahi öncesinde gözyaşı yolları ayrıntılı olarak incelenir. Kanal yıkaması tekrarlanabilir, kese bölgesi elle değerlendirilir ve göz yüzeyi kontrol edilir.
Burun içi yapının değerlendirilmesi de planlamanın parçasıdır. Septum eğriliği ya da burun içi darlık varlığı, uygulanacak teknik ve ek girişim gereksinimini etkileyebilir.
Kan sulandırıcı kullanımı, kanama eğilimi ve kronik hastalıklar mutlaka sorgulanır. Bu bilgiler ameliyat zamanlamasını ve hazırlığı doğrudan etkiler.
Eksternal ve Endoskopik Teknikler
DSR iki temel yaklaşımla uygulanabilir. Aşağıdaki tablo, iki tekniğin genel özelliklerini karşılaştırır; seçim hekim tarafından yapılır.
| Teknik | Genel Özellikleri |
|---|---|
| Eksternal DSR | Burun kenarındaki küçük bir kesiden ulaşılır; kese doğrudan görülerek çalışılır |
| Endoskopik DSR | Burun içinden endoskopla ulaşılır; deride kesi yapılmaz |
| Teknik seçimi | Tıkanıklığın yeri, burun içi yapı ve önceki girişimler belirleyicidir |
| Anestezi | Her iki teknikte de anestezi biçimi hastaya göre planlanır |
İki tekniğin de kendine özgü üstünlükleri ve sınırlılıkları vardır. Hangisinin uygulanacağı, muayene bulguları ve hastanın durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
İşlem, gözyaşı kesesine ulaşılmasıyla başlar. Kese ile burun boşluğu arasındaki ince kemik duvarda uygun boyutta bir pencere açılır.
Ardından kese duvarı ile burun iç zarı birbirine dikilerek yeni geçiş oluşturulur. Bu ağızlaştırma, geçişin açık kalmasında belirleyici adımdır.
İşlem sonunda kanal yıkanarak yeni yolun çalıştığı kontrol edilir. Anestezi biçimi hastanın genel durumuna ve seçilen tekniğe göre önceden planlanır.
Silikon Tüp Neden Konur?
Cerrahi sırasında yeni oluşturulan geçişe ince bir silikon tüp yerleştirilebilir. Tüpün amacı, iyileşme döneminde yolun daralmasını azaltmaktır.
Tüp genellikle gözle fark edilmeyecek incelikte olup göz iç köşesinde durur. Kalış süresi olgudan olguya değişir ve hekim tarafından belirlenir.
Tüpün çıkarılması poliklinik şartlarında yapılan kısa bir işlemdir. Bu dönemde tüpün yerinden oynamaması için gözün ovuşturulmaması önerilir.
İyileşme Süreci ve Dikkat Edilecekler
İlk günlerde burundan hafif kanlı sızıntı, göz çevresinde şişlik ve morarma görülebilir. Bu bulgular beklenen niteliktedir ve zamanla azalır.
- Burnun ilk dönemde sert biçimde temizlenmemesi ve sümkürülmemesi
- Önerilen damla, sprey ve ilaçların düzenli kullanılması
- İlk günlerde ağır kaldırma ve öne eğilmeden kaçınılması
- Sıcak duş ve hamam gibi ortamlardan hekimin belirttiği süre uzak durulması
- Kontrol randevularına ve tüp çıkarma tarihine uyulması
Şiddetli ve durmayan burun kanaması, artan ağrı ya da görmede değişiklik durumunda kontrol tarihi beklenmeden başvurulmalıdır.
Sonucun Değerlendirilmesi
Cerrahinin sonucu, sulanma şikâyetindeki değişim ve kontrol muayenelerinde yapılan kanal yıkaması ile değerlendirilir. Değerlendirme tek bir kontrolle sınırlı kalmaz.
Çoğu olguda şikâyetlerde azalma bildirilmekle birlikte, sonuç kişiden kişiye değişir. Yeni geçişin zamanla daralabildiği olgular da tanımlanmıştır.
Şikâyetin sürdüğü durumlarda yeniden değerlendirme yapılır ve izlenecek yol muayene bulgularına göre belirlenir. Bu karar hekime aittir.
Ordu ve Fatsa’da DSR Planlaması
Fatsa’daki klinikte gözyaşı yolu cerrahisi kararı, muayene ve kanal yıkaması bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle verilir. Hastaya işlemin kapsamı ve iyileşme süreci ayrıntılı olarak anlatılır.
Ordu ve çevresinden başvuran hastalarda ameliyat sonrası kontrollerin düzenli yapılabilmesi planlamanın parçasıdır. Kontrol takvimi, işlem sonrasında hekim tarafından belirlenir.
Sonuç
DSR, tıkalı gözyaşı kanalına alternatif bir geçiş oluşturarak gözyaşının buruna akışını yeniden sağlamayı amaçlar.
Cerrahi kararı; kanal yıkaması bulguları, şikâyetin günlük yaşama etkisi ve tekrarlayan iltihap öyküsü birlikte değerlendirilerek verilir.
Teknik seçimi, silikon tüp kullanımı ve kontrol takvimi kişiye özel olarak planlanır; sonuç hekim değerlendirmesiyle izlenir.
Sık Sorulan Sorular
Gözyaşı kanalı cerrahisi (DSR) hakkında hastaların sık sorduğu sorular ve kısa yanıtları aşağıda yer alıyor.
İşlem süresi seçilen tekniğe, burun içi yapıya ve önceki girişimlerin varlığına göre değişir. Kesin süre ameliyat öncesi değerlendirmede hekim tarafından belirtilir.
İşlem anestezi altında yapılır; bu nedenle ameliyat sırasında ağrı beklenmez. Anestezi biçimi hastanın durumuna göre önceden planlanır.
Eksternal teknikte burun kenarında küçük bir kesi yapılır; bu izin zamanla soluklaşması beklenir. Endoskopik teknikte deride kesi bulunmaz.
Tüpün kalış süresi olgudan olguya değişir ve hekim tarafından belirlenir. Çıkarılması poliklinikte yapılan kısa bir işlemdir.
Dönüş zamanı işlemin biçimine, mesleğin gerektirdiği fiziksel yüke ve iyileşmenin seyrine bağlıdır. Bu süre kontrol muayenesinde bildirilir.
İlk günlerde hafif kanlı sızıntı beklenen bir bulgudur. Durmayan ya da yoğun kanamada gecikmeden başvurulmalıdır.
Çoğu olguda şikâyetlerde belirgin azalma bildirilir; ancak sonuç kişiden kişiye değişir. Değerlendirme kontrol muayeneleriyle yapılır.
Her iki tarafta tıkanıklık varsa, ameliyatların aynı seansta mı yoksa ayrı seanslarda mı yapılacağı hastanın durumuna göre planlanır.
Yeni oluşturulan geçişin zamanla daraldığı olgular tanımlanmıştır. Şikâyet sürerse yeniden değerlendirme yapılır ve izlenecek yol hekim tarafından belirlenir.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.