Üst kapağın açılması, kapağın içine yerleşmiş bir kasın kasılmasıyla gerçekleşir. Bu kasın kendisi, kirişi ya da onu uyaran sinir etkilendiğinde kapak yeterince kalkamaz.
Kapak düşüklüğü görme alanının üst kısmını kapattığında işlevsel bir sorundur. Çocukluk çağında ise görme gelişimini etkileyebildiği için ayrı bir önem taşır.
Fatsa’daki klinikte pitozis değerlendirmesi, kapak ölçümlerinin yanı sıra kas gücünün sınanmasını ve göz hareketlerinin incelenmesini kapsar.
Pitozis (Kapak Düşüklüğü) Nedir?
Pitozis, üst göz kapağının kenarının normalden aşağıda durmasıdır. Tek gözde görülebileceği gibi iki gözde birden de bulunabilir.
Kapağı kaldıran kasın kirişi, yıllar içinde tutunduğu yerden geriye kayabilir. Bu durumda kas çalışmaya devam eder; ancak kasılma kapak kenarına tam olarak aktarılamaz.
Düşüklüğün derecesi kişiden kişiye değişir. Hafif olgularda yalnız bakışta bir asimetri fark edilirken, ileri olgularda göz bebeği kısmen örtülebilir.
Kapak Düşüklüğü Neden Oluşur?
Pitozisin nedeni her hastada aynı değildir. Aşağıdaki başlıklar, değerlendirmede üzerinde durulan başlıca nedenleri özetler.
- Yaşa bağlı gevşeme: Kapağı kaldıran kasın kirişinin tutunduğu yerden geriye kayması
- Doğuştan pitozis: Kasın doğumdan itibaren yeterince gelişmemiş olması
- Sinir kaynaklı nedenler: Kapağı uyaran sinir yolaklarındaki bir sorunun kapak konumuna yansıması
- Kas hastalıkları: Kas gücünü etkileyen ve gün içinde değişkenlik gösterebilen tablolar
- Travma sonrası: Göz çevresine gelen darbe ya da geçirilmiş cerrahi sonrası gelişen düşüklük
- Uzun süreli lens kullanımı: Sert lens kullanımının kapak yapılarını zaman içinde etkileyebilmesi
Ani başlayan, gün içinde artan ya da çift görme, göz hareketlerinde kısıtlılık gibi bulguların eşlik ettiği kapak düşüklükleri gecikmeden değerlendirilmelidir.
Çocukluk Çağı Pitozisi ve Göz Tembelliği
Doğuştan gelen kapak düşüklüğünde asıl endişe görünüm değil, görme sisteminin gelişimidir. Kapak göz bebeğini örttüğünde o gözden gelen görüntü beyne yeterince ulaşamaz.
Bu durum göz tembelliğine (ambliyopi) zemin hazırlayabilir. Ayrıca kapağın göz üzerine yaptığı basınç, astigmat gelişimine katkıda bulunabilir.
Bu nedenle çocuklarda pitozis yalnız kapak açısından değil, görme keskinliği ve göz numarası açısından da izlenir. Cerrahinin zamanlaması bu bulgulara göre planlanır.
Muayenede Hangi Değerler Ölçülür?
Pitoziste cerrahi tekniği belirleyen en önemli veri, kapağı kaldıran kasın gücüdür. Aşağıdaki tablo, muayenede kaydedilen başlıca ölçümleri ve anlamlarını özetler.
| Ölçüm | Neyi Gösterir |
|---|---|
| Kapak kenarı-ışık refleksi mesafesi | Kapağın göz bebeğine göre ne kadar aşağıda olduğunu |
| Kaldırıcı kas gücü | Kapağın aşağıdan yukarıya kat ettiği mesafeyi |
| Kapak aralığı | Göz açıkken üst ve alt kapak arasındaki açıklığı |
| Kapak kıvrımının yeri | Kirişin tutunma bölgesiyle ilgili ipucunu |
| Kapak kapanması | Cerrahi sonrası göz yüzeyinin korunup korunamayacağını |
| Göz hareketleri | Sinir ve kas kaynaklı nedenlerin araştırılmasını |
Bu ölçümler işlem öncesinde kaydedilir ve kontrol muayenelerinde tekrarlanır. Böylece kapak konumundaki değişim nesnel biçimde izlenebilir.
Gerçek Düşüklük mü, Deri Fazlası mı?
Kapak sarkması ile kapak düşüklüğü sık karıştırılır. Deri fazlasında kapak kenarı yerindedir; üzerine inen deri görüşü perdeler.
Gerçek düşüklükte ise kapak kenarının kendisi aşağıdadır. Bu ayrım için kaşlar sabit tutulur ve kapak kenarının göz bebeğine olan uzaklığı ölçülür.
İki durum bir arada bulunabilir. Bu olgularda hem deri fazlası hem de kapak konumu aynı planlama içinde ele alınır; kapsam hekim tarafından belirlenir.
Cerrahi Teknik Nasıl Seçilir?
Teknik seçimi büyük ölçüde kas gücüne bağlıdır. Kas gücü yeterli olan hastalarda kirişin yeniden konumlandırılmasına yönelik yöntemler değerlendirilir.
Kas gücünün belirgin biçimde azaldığı olgularda ise kapağı kaş bölgesindeki kaslara bağlayan farklı bir yaklaşım gündeme gelebilir. Bu yöntemde kapak, kaş hareketiyle kaldırılır.
Düzeltme miktarı ölçümlere göre hesaplanır. Buna karşın kapak dokusunun iyileşme sırasındaki davranışı kişiden kişiye değişebildiğinden, sonucun derecesi önceden kesin olarak bildirilemez.
Ameliyat Sonrası Süreç
Pitozis cerrahisi sonrasında kapağın tam olarak kapanmasında geçici bir güçlük görülebilir. Bu dönemde göz yüzeyinin korunması önem taşır.
- Önerilen yapay gözyaşı ve pomadın belirtilen sıklıkta kullanılması
- Gece boyunca göz yüzeyinin kurumasına karşı önlem alınması
- İlk günlerde soğuk uygulama yapılması ve başın yüksekte tutulması
- Kapağa bastırılmaması ve kaş bölgesinin zorlanmaması
- Kontrol randevularına düzenli olarak gidilmesi
- Batma, kızarıklık ve bulanık görme durumunda hekime başvurulması
Kapak konumunun son hâlini alması haftalar sürebilir. Bu süre boyunca iki taraf arasındaki fark değişebilir; değerlendirme ödem tamamen çözüldükten sonra yapılır.
Fatsa’daki Klinikte Kapak Düşüklüğü Takibi
Kapak düşüklüğü değerlendirmesi standart göz muayenesinin ardından yapılır. Görme keskinliği, göz numarası ve göz hareketleri bu değerlendirmenin ayrılmaz parçasıdır.
Ordu ve çevresinden başvuran çocuk hastalarda izlem, kapak konumunun yanı sıra göz tembelliği açısından da sürdürülür. Cerrahinin zamanlaması bu izlem sonuçlarına göre hekim tarafından belirlenir.
Sonuç
Pitozis, üst kapağı kaldıran kasın işlevindeki azalmaya bağlı olarak kapak kenarının aşağıda kalmasıdır.
Deri fazlasından ayırt edilmesi ve nedeninin belirlenmesi, doğru cerrahi tekniğin seçilmesinde belirleyicidir.
Çocukluk çağında görme gelişimi de gözetildiğinden izlem daha yakın yapılır; cerrahi zamanlaması hekim değerlendirmesine bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kapak düşüklüğü olan yetişkinlerin ve çocuk hastaların ailelerinin ilettiği başlıklar aşağıda yanıtlanıyor.
Yaşa bağlı ve doğuştan gelen düşüklüklerde kendiliğinden düzelme beklenmez. Geçici nedenlere bağlı tablolarda ise seyir altta yatan duruma göre değişir.
Hayır. Kapak estetiği fazla deriyi ele alır; pitozis cerrahisi ise kapağı kaldıran kas ve kirişini ilgilendirir. İkisi bir arada da planlanabilir.
Zamanlama, kapağın göz bebeğini ne ölçüde örttüğüne ve görme gelişimine bakılarak belirlenir. Bu karar düzenli izlem sonrasında hekim tarafından verilir.
İlk dönemde kapanmada geçici bir güçlük olabilir. Bu nedenle göz yüzeyini koruyucu damla ve pomat kullanımı önerilir; durum kontrollerde izlenir.
Kapak dokusunun iyileşme sırasındaki davranışı kişiye göre değişir; iki taraf arasında bir miktar fark görülebilir. Değerlendirme ödem çözüldükten sonra yapılır.
Yetişkinlerde çoğunlukla lokal anestezi tercih edilir. Çocuklarda ise anestezi biçimi yaşa ve işbirliğine göre ayrıca planlanır.
Evet. Özellikle ani başlayan, gün içinde artan ya da çift görmenin eşlik ettiği düşüklüklerde altta yatan nedenler araştırılır.
Dokular zamanla değişmeye devam ettiği için uzun dönemde kapak konumunda farklılık görülebilir. Bu durum kontrol muayenelerinde değerlendirilir.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.