Konjonktivit tek bir hastalık adı değil, bir bulgu grubudur. Viral, bakteriyel ya da alerjik kökenli olabilir; hangi tipin söz konusu olduğu tedaviyi baştan sona değiştirir.
Bu nedenle kızarık gözün her durumda antibiyotikli damla ile tedavi edilmesi doğru bir yaklaşım değildir. Ayrım muayeneyle yapılır.
Op. Dr. Birol Coşkun’un Fatsa’daki kliniğinde akıntının niteliği, şikâyetin başlangıcı ve eşlik eden bulgular birlikte değerlendirilerek tedavi yönü belirlenir.
Konjonktivit Nedir?
Konjonktiva, göz akını ve kapakların iç yüzünü kaplayan ince saydam zardır. Bu zarın iltihaplanmasına konjonktivit denir. İltihap sırasında zarın içindeki damarlar genişler ve göz akı kızarık görünür.
Konjonktivit, göz hekimliğinde en sık karşılaşılan tablolardan biridir. Çoğu olguda görme keskinliği belirgin biçimde etkilenmez; ancak akıntı ve gözyaşı artışı nedeniyle geçici bulanıklık hissedilebilir.
Konjonktivit ile korneayı ya da göz içini ilgilendiren daha ciddi tabloların ayrılması önemlidir. Ağrının belirginleşmesi, görmenin azalması ve ışığa aşırı hassasiyet, tablonun yalnız yüzeyle sınırlı olmayabileceğini düşündüren bulgulardır.
Konjonktivit Tipleri Nelerdir?
Tipler arasındaki ayrım, hem tedavinin hem de bulaş önlemlerinin belirlenmesinde yol göstericidir. Aşağıdaki tablo, muayenede öne çıkan ayırt edici özellikleri özetler.
| Tip | Öne Çıkan Özellikler |
|---|---|
| Viral | Sulu akıntı, sıklıkla tek gözde başlayıp diğerine geçer, bulaşıcıdır |
| Bakteriyel | Yapışkan ve renkli akıntı, sabah kirpiklerin yapışması |
| Alerjik | Kaşıntı ön planda, genellikle iki taraflı, bulaşıcı değildir |
| Tahriş kaynaklı | Kimyasal, duman ya da toz teması sonrası başlayan geçici kızarıklık |
Viral konjonktivit sıklıkla üst solunum yolu enfeksiyonuyla aynı dönemde ortaya çıkar. Kulak önünde hassas bir lenf bezinin ele gelmesi, viral kökeni destekleyen bulgular arasındadır.
Yenidoğan döneminde görülen konjonktivit ayrı bir başlıktır ve gecikmeden değerlendirilmesi gerekir. Bu yaş grubunda gözyaşı kanalının açılmamış olması da benzer bulgulara yol açabileceği için ayrım muayeneyle yapılır.
Konjonktivit Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler tipine göre değişse de bazı bulgular tüm konjonktivit tiplerinde ortaktır.
- Göz akında yaygın kızarıklık
- Gözde yabancı cisim ya da kum hissi
- Akıntı — niteliği tipe göre sulu, yapışkan ya da berrak olabilir
- Gözyaşı artışı ve kapaklarda hafif şişlik
- Işıktan hafif rahatsız olma
Bu bulgulara eşlik eden şiddetli ağrı, görme keskinliğinde belirgin azalma ya da tek gözde ani gelişen bulanıklık, konjonktivit dışında bir tablonun işareti olabilir. Böyle durumlarda muayenenin ertelenmemesi önerilir.
Bulaş Nasıl Önlenir?
Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcıdır. Bulaş genellikle el teması ve ortak kullanılan eşyalar yoluyla olur. Bu nedenle bulaş önlemleri, viral tiplerde tedavinin en önemli parçasıdır.
- Elleri sık ve düzgün biçimde yıkamak, gözü elle ovmamak
- Havlu, yastık kılıfı ve mendil gibi eşyaları paylaşmamak
- Göz makyajı ürünlerini ve göz damlalarını başkasıyla ortak kullanmamak
- Damla şişesinin ucunu göze ya da kirpiğe değdirmemek
- Akıntı sürdüğü sürece kontakt lens takmamak
- Yoğun akıntı döneminde okul ve iş ortamında temasa dikkat etmek
Viral konjonktivitte bulaştırıcılık, şikâyetlerin en yoğun olduğu günlerde belirgindir ve akıntı azaldıkça geriler. İşe veya okula ne zaman dönülebileceği, tablonun seyrine göre hekim tarafından değerlendirilir.
İki gözün ayrı ayrı etkilendiği durumlarda, sağlam gözün korunması için damla uygulama sırası ve el hijyeni önem kazanır. Bu konudaki uygulama ayrıntıları, Fatsa’daki klinikte muayene sırasında hastaya tarif edilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı büyük ölçüde öykü ve biyomikroskopik muayeneye dayanır. Şikâyetin ne zaman ve hangi gözde başladığı, akıntının niteliği, çevrede benzer şikâyeti olan kişilerin bulunup bulunmadığı sorgulanır.
Muayenede konjonktivadaki damarlanma deseni, kapak iç yüzündeki değişiklikler ve korneanın durumu incelenir. Kornea yüzeyinde hasar olup olmadığını değerlendirmek için boyama uygulanabilir.
Şikâyetler beklenenden uzun sürerse, tedaviye yanıt alınamazsa ya da tablo alışılmışın dışında seyrederse ek inceleme gerekebilir. Bu durumda göz yüzeyinden örnek alınarak laboratuvar incelemesi istenebilir.
Tedavi Kökene Göre Nasıl Değişir?
Konjonktivit tedavisinde tek bir reçete yoktur. Tedavinin yönü, tablonun hangi kökenden geldiğine göre belirlenir.
- Viral konjonktivit: Destekleyici yaklaşım öne çıkar; soğuk kompres, yapay gözyaşı ve bulaş önlemleri esastır. Antibiyotikli damla viral tabloyu kısaltmaz
- Bakteriyel konjonktivit: Hekimin uygun gördüğü antibiyotikli damla ya da pomat tedavisi planlanır; tedavi süresine uyulması önemlidir
- Alerjik konjonktivit: Tetikleyiciden korunma ve kaşıntıya yönelik damla tedavisi birlikte yürütülür
- Tahriş kaynaklı tablo: Temas eden maddenin uzaklaştırılması ve göz yüzeyinin desteklenmesi öne çıkar
Antibiyotikli damlaların gerekmediği durumlarda kullanılması, hem tedaviye katkı sağlamaz hem de direnç gelişimi açısından uygun değildir. Bu nedenle damla seçimi muayene sonrasında yapılır.
Evde uygulanan çay, karbonat ya da bitkisel karışımlar göz yüzeyini tahriş edebilir ve tabloyu ağırlaştırabilir. Bu tür uygulamalardan kaçınılması önerilir.
Hangi Durumlarda Gecikmeden Başvurulmalıdır?
Konjonktivit çoğu olguda göz yüzeyiyle sınırlı kalır. Ancak bazı bulgular, tablonun daha derin yapıları ilgilendirebileceğini düşündürür ve değerlendirmenin ertelenmemesini gerektirir.
- Görme keskinliğinde belirgin azalma
- Zonklayıcı ya da şiddetli göz ağrısı
- Işığa dayanılmaz düzeyde hassasiyet
- Kontakt lens kullanan kişide şikâyetlerin saatler içinde artması
- Yenidoğan döneminde ortaya çıkan akıntı ve kızarıklık
- Birkaç gün içinde gerilemeyen, aksine artan şikâyetler
Bu bulguların varlığı mutlaka ciddi bir hastalık anlamına gelmez; ancak ayrımın muayeneyle yapılması gerekir. Lens kullanan bir kişide ağrının kızarıklığa eşlik etmesi, kornea tutulumu ihtimali nedeniyle ayrı bir başlık olarak ele alınır.
Tedavi Sonrasında Süreç Nasıl İlerler?
Şikâyetlerin gerileme hızı tipe göre değişir. Bakteriyel tablolarda tedaviye başlandıktan sonra belirtilerde birkaç gün içinde azalma beklenir. Viral tablolarda ise şikâyetler tedaviyle hemen kesilmez; belirli bir seyir izleyerek geriler.
Bazı viral olgularda, akıntı ve kızarıklık geçtikten sonra kornea yüzeyinde geçici bulanık odaklar kalabilir ve görme kalitesinde bir süre dalgalanma hissedilebilir. Bu durumun izlenmesi için kontrol muayenesi önerilebilir.
Şikâyetler geçtikten sonra kullanılan göz makyajı ürünlerinin yenilenmesi ve kontakt lens kullanıcılarında lens ile kabın değiştirilmesi, tablonun yinelemesini önlemek adına önerilen adımlardır.
Sonuç
Konjonktivit; viral, bakteriyel ya da alerjik kökenli olabilen ve tedavisi kökenine göre tümüyle değişen bir göz yüzeyi tablosudur.
Her kızarık gözün antibiyotikli damla gerektirmediği, ayrımın muayeneyle yapılması gerektiği unutulmamalıdır.
Ordu ve Fatsa çevresinde göz kızarıklığı ve akıntı şikâyeti olan kişilerin, özellikle görme azlığı ve ağrı eşlik ediyorsa muayeneyi ertelememesi önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Konjonktivit hakkında hastaların en sık yönelttiği sorular ve kısa yanıtları aşağıdadır.
Süre tipe göre değişir. Bakteriyel tablolarda tedaviye başlandıktan sonra belirtilerde birkaç gün içinde azalma beklenir; viral tablolarda ise şikâyetler daha uzun sürebilir ve kendi seyrini izleyerek geriler.
Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcıdır; alerjik ve tahriş kaynaklı tablolar bulaşıcı değildir. Bulaş genellikle el teması ve ortak kullanılan eşyalarla olur.
Hayır. Antibiyotikli damla bakteriyel kökenli tablolarda anlamlıdır; viral ve alerjik konjonktivitte tabloyu kısaltmaz. Damla seçimi muayene sonrasında yapılır.
Bulaşıcı tiplerde, akıntının yoğun olduğu dönemde temasın sınırlanması önerilir. Ne zaman dönülebileceğine tablonun seyrine ve bulgulara göre hekim karar verir.
Çoğu olguda görme kalıcı olarak etkilenmez. Korneanın da etkilendiği tablolarda görme kalitesinde bir süre dalgalanma olabileceği için kontrol önerilebilir.
Bu tür uygulamalar göz yüzeyini tahriş edebilir ve tabloyu ağırlaştırabilir. Göz temizliği için hekimin önerdiği ürünlerin kullanılması uygun olur.
Alerjik kökenli tablolar tetikleyiciyle karşılaşıldığında yineleyebilir. Bulaşıcı tiplerde ise yeni bir temas söz konusu olduğunda tablo yeniden görülebilir; bu nedenle hijyen önlemleri önemlidir.
Şikâyetler sürerken kontakt lens kullanımına ara verilmesi önerilir. Kullanıma dönüş zamanı ve lenslerin yenilenip yenilenmeyeceği muayenede değerlendirilir.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.