Pterjium, halk arasında sıklıkla “göze et gelmesi” olarak tarif edilir. Genellikle burun tarafından başlar ve zamanla korneaya doğru ilerleyebilir.
Güneş ışığı, rüzgâr ve toz maruziyetiyle ilişkili olduğu için açık havada çalışan kişilerde daha sık karşılaşılır.
Op. Dr. Birol Coşkun’un Fatsa’daki kliniğinde pterjiumun boyutu ve korneaya ilerleme mesafesi ölçülerek takip mi cerrahi mi gerektiği değerlendirilir.
Pterjium Nedir?
Pterjium, göz akını örten konjonktiva dokusunun kalınlaşarak ve damarlanarak kornea üzerine doğru ilerlemesidir. Genellikle üçgen biçiminde, tabanı göz akına dönük bir görünüm sergiler.
Doku büyümesi çoğunlukla burun tarafındaki göz akından başlar. Bunun nedeni, bu bölgenin yansıyan ışığa daha fazla maruz kalması olarak açıklanır.
Pterjium iyi huylu bir doku büyümesidir. Ancak korneanın saydam bölgesine ilerlediğinde hem görme eksenini etkileyebilir hem de korneanın eğriliğini değiştirerek astigmatizmaya yol açabilir.
Pterjium Neden Oluşur?
Pterjium oluşumunda en çok üzerinde durulan etken, uzun süreli ultraviyole maruziyetidir. Buna eşlik eden çevresel koşullar tablonun gelişimini hızlandırabilir.
- Açık havada uzun süre, koruyucu gözlük olmadan çalışmak
- Rüzgârlı ve tozlu ortamlarda sık bulunmak
- Deniz, kar ya da açık zeminlerden yansıyan ışığa maruz kalmak
- Kronik göz kuruluğu ve süregen yüzey tahrişi
- Kaynak işi gibi yoğun ışık kaynaklarıyla çalışmak
Ordu ve Fatsa çevresinde tarım, balıkçılık ve inşaat gibi açık havada sürdürülen işlerde çalışan kişilerde bu maruziyet uzun yıllara yayılır. Bu nedenle pterjium bölgede karşılaşılan tablolar arasında yer alır.
Koruyucu önlem alınmadığında maruziyet sürdüğü için tablo yavaş da olsa ilerlemeye devam edebilir. Bu yönüyle korunma, tedavinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınır.
Pterjium Hangi Şikâyetlere Yol Açar?
Küçük pterjiumlar uzun süre şikâyet vermeden kalabilir ve yalnız görünüm nedeniyle fark edilir. Doku büyüdükçe aşağıdaki yakınmalar ortaya çıkabilir.
- Göz akında kalıcı görünen kızarıklık
- Yanma, batma ve yabancı cisim hissi
- Rüzgârlı ve tozlu havalarda artan rahatsızlık
- Gözyaşı filminin düzensizleşmesine bağlı bulanık görme
- Astigmatizma nedeniyle göz numarasında değişim
- Görünümden duyulan rahatsızlık
Pterjium dönem dönem alevlenerek daha kızarık ve kabarık bir görünüm alabilir. Bu alevlenmeler genellikle toz, rüzgâr ya da yoğun güneş maruziyetinin ardından ortaya çıkar.
Pterjium ile Pinguekula Arasındaki Fark Nedir?
Göz akında görülen sarımsı kabartılar her zaman pterjium değildir. Pinguekula adı verilen bu oluşum, benzer etkenlerle ortaya çıkar ancak farklı bir seyir izler.
| Özellik | Pinguekula | Pterjium |
|---|---|---|
| Yerleşim | Göz akıyla sınırlı kalır | Korneaya doğru ilerler |
| Görünüm | Sarımsı, hafif kabarık alan | Damarlı, üçgen biçimli doku |
| Görmeye etkisi | Genellikle etkilemez | İlerlediğinde etkileyebilir |
| Cerrahi | Nadiren gündeme gelir | Bulgulara göre değerlendirilir |
Ayrım muayeneyle yapılır. Pinguekula bulunan kişilerde de koruyucu önlemler önerilir; çünkü aynı etkenler zamanla pterjium gelişimine zemin hazırlayabilir.
Takip mi, Cerrahi mi?
Her pterjium cerrahi gerektirmez. Küçük ve durağan seyreden, görmeyi etkilemeyen pterjiumlarda genellikle takip ve yüzey tedavisi yeterli olur.
Muayenede pterjiumun korneaya ilerleme mesafesi ölçülür; bu ölçüm belirli aralıklarla tekrarlanarak ilerleme hızı değerlendirilir. Ayrıca göz numarasındaki değişim ve astigmatizmanın seyri izlenir.
- Dokunun görme eksenine yaklaşması
- Belirgin astigmatizmaya yol açarak görmeyi etkilemesi
- Takiplerde ilerleme gösterdiğinin saptanması
- İlaç tedavisine yanıt vermeyen, sürekli tahriş ve kızarıklık
- Göz hareketlerini kısıtlayacak boyuta ulaşması
Bu başlıklar cerrahi kararında değerlendirilen ölçütlerdir. Yalnız görünüm nedeniyle cerrahi düşünülen durumlarda da karar, muayene bulguları ve hastanın beklentileri birlikte ele alınarak verilir.
Pterjium Cerrahisi Nasıl Planlanır?
Pterjium cerrahisi, damla ile sağlanan yüzeysel uyuşturma altında uygulanan bir işlemdir. İşlemde korneaya ilerlemiş doku, kornea yüzeyi olabildiğince düzgün bırakılacak biçimde temizlenir.
Dokunun yalnızca alınması durumunda yineleme olasılığının yüksek olduğu bilinir. Bu nedenle günümüzde, temizlenen alanın hastanın kendi konjonktiva dokusundan alınan bir yamayla kapatılması yaygın biçimde tercih edilir.
Hangi cerrahi yaklaşımın uygulanacağı; pterjiumun boyutuna, daha önce ameliyat geçirilip geçirilmediğine ve göz yüzeyinin durumuna göre hekim tarafından planlanır. Ameliyat öncesinde kullanılan ilaçlar ve varsa kan sulandırıcı tedaviler ayrıca değerlendirilir.
Cerrahi Sonrasında Süreç Nasıl İlerler?
Ameliyat sonrası ilk günlerde gözde batma, sulanma, ışık hassasiyeti ve kızarıklık beklenen bulgulardır. Bu şikâyetler yüzey iyileşmesi ilerledikçe azalır.
- Verilen damlaların belirtilen sıklık ve sürede kullanılması
- Gözün ovulmaması ve suyla temasında hekimin tarifine uyulması
- İlk dönemde tozlu ve rüzgârlı ortamlardan uzak durulması
- Güneşe çıkarken koruyucu gözlük kullanılması
- Kontrol randevularının aksatılmaması
Göz akındaki kızarıklığın tümüyle solması haftalar alabilir; bu süre kişiden kişiye değişir. Kontrollerde yüzey iyileşmesi ve yineleme belirtileri açısından değerlendirme yapılır.
Pterjium cerrahisi sonrasında yineleme olasılığı ortadan kalkmaz. Bu nedenle ameliyat sonrası dönemde de güneş ve toz maruziyetine karşı koruyucu önlemlerin sürdürülmesi önerilir.
Pterjiumdan Korunmak İçin Ne Yapılabilir?
Korunma, hem pterjium gelişimini yavaşlatmak hem de ameliyat sonrası yinelemeyi azaltmak açısından önemlidir.
- Açık havada ultraviyole koruması olan gözlük kullanmak
- Geniş siperlikli şapka ile yansıyan ışığın etkisini azaltmak
- Tozlu ve rüzgârlı işlerde koruyucu gözlük takmak
- Göz kuruluğu varsa tedavisini aksatmamak
- Gözü ovmaktan kaçınmak
Koruyucu gözlük seçiminde camın koyuluğu değil, ultraviyole filtresi taşıyıp taşımadığı belirleyicidir. Filtresiz koyu camlar göz bebeğinin genişlemesine yol açarak koruma açısından uygun olmayabilir.
Sonuç
Pterjium, güneş ve rüzgâr maruziyetiyle ilişkili, göz akından korneaya doğru ilerleyebilen, iyi huylu bir doku büyümesidir.
Her pterjium cerrahi gerektirmez; takip mi cerrahi mi gerektiği, dokunun boyutu, ilerleme hızı ve görmeye etkisi değerlendirilerek belirlenir.
Ordu ve Fatsa çevresinde açık havada çalışan kişilerin koruyucu gözlük alışkanlığı edinmesi ve göz akındaki değişiklikleri muayene ettirmesi önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Pterjium takibi ve cerrahisi konusunda muayenede en çok merak edilen başlıklar aşağıda özetlenmiştir.
Hayır. Pterjium iyi huylu bir doku büyümesidir. Buna karşın göz akındaki alışılmadık görünümlü ve hızlı büyüyen oluşumların ayrımının muayeneyle yapılması gerekir.
Oluşmuş bir pterjium kendiliğinden kaybolmaz. Ancak küçük ve durağan seyreden pterjiumlar uzun yıllar şikâyet vermeden kalabilir ve takiple izlenebilir.
İşlem damla ile sağlanan yüzeysel uyuşturma altında yapılır; ameliyat sırasında ağrı beklenmez. Sonraki ilk günlerde batma ve sulanma gibi yüzey şikâyetleri görülebilir.
Yineleme olasılığı ortadan kalkmaz. Bu nedenle uygulanan cerrahi yöntem kadar, sonrasında güneş ve toz maruziyetine karşı alınan koruyucu önlemler de önemlidir.
Kornea üzerine ilerleyen pterjium, korneanın eğriliğini değiştirerek astigmatizmaya yol açabilir. Bu nedenle takiplerde göz numarasındaki değişim de izlenir.
Dönüş zamanı yapılan işe ve iyileşmenin seyrine göre değişir. Tozlu, rüzgârlı ya da su ile temas gerektiren işlerde bekleme süresi daha uzun tutulabilir; bu süre kontrolde belirlenir.
Ultraviyole koruması olan gözlük ve geniş siperlikli şapka, maruziyeti azaltarak koruyucu bir etki sağlar. Bu önlemler tabloyu tümüyle engellemez ancak gelişim ve ilerleme açısından önemlidir.
Pterjium tek gözde görülebileceği gibi her iki gözde de bulunabilir. Maruziyet ortak olduğu için iki taraflı tablolar seyrek değildir; her iki göz ayrı ayrı değerlendirilir.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.