Ordu Alerjik Konjonktivit Tedavisi

Konjonktiva, göz akını ve göz kapaklarının iç yüzünü kaplayan ince, saydam bir zardır. Bu zar dış ortamla doğrudan temas hâlinde olduğu için havadaki alerjenlerle sık karşılaşır.

Alerjik konjonktivitte bağışıklık sistemi, aslında zararsız olan bu maddelere karşı aşırı bir yanıt geliştirir. Bu yanıt sırasında salgılanan histamin gibi maddeler, gözde kaşıntıya, damarlarda genişlemeye ve dokuda ödeme yol açar.

Alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir. Aynı ortamda bulunan kişilerde benzer şikâyetler görülebilir; bu durum bulaşmadan değil, aynı alerjene birlikte maruz kalmaktan kaynaklanır.

Tetikleyicinin belirlenmesi, koruyucu tedavinin temelini oluşturur. Aşağıdaki tablo, şikâyetlerin seyrine göre öne çıkan etken gruplarını özetler.

Ordu ve çevresinde ilkbahar ve yaz başında polen yoğunluğunun artması, mevsimsel şikâyetlerin bu dönemde belirginleşmesine yol açabilir. Fındık hasadı gibi tozlu iş süreçlerinin yaşandığı dönemlerde de göz şikâyetleri artabilir.

Şikâyetler yıl boyu sürüyor ve mevsimden bağımsız seyrediyorsa, ev içi etkenler öncelikle sorgulanır. Bu ayrım, hastanın günlük yaşamında hangi düzenlemeleri yapması gerektiğini belirler.

Kızarık göz, birçok farklı tablonun ortak görüntüsüdür. Alerjik konjonktivit, belirtilerinin niteliği ve eşlik eden bulgularla diğer tiplerden ayrılır.

• Kaşıntı ön planda: Hastanın en çok yakındığı belirti; gözü ovma isteği belirgindir
• Genellikle iki taraflı: Şikâyetler çoğu olguda her iki gözde birlikte başlar
• Sulu akıntı: Akıntı berrak ve suludur; yapışkan, sarı-yeşil akıntı beklenmez
• Kapak şişliği: Özellikle sabahları belirginleşen ödem ve göz kapaklarında ağırlık hissi
• Eşlik eden burun belirtileri: Hapşırma, burun akıntısı ve geniz kaşıntısı sıklıkla birlikte görülür

Bakteriyel konjonktivitte yapışkan ve renkli akıntı, sabahları kirpiklerin birbirine yapışması tipiktir. Viral konjonktivit ise genellikle tek gözde başlar, kulak önünde hassas bir lenf bezi eşlik edebilir. Bu ayrım muayeneyle yapılır.

Kaşıntı, hastayı gözünü ovmaya yönlendirir. Ovma anlık bir rahatlama sağlasa da alerjik yanıtı artırarak kısa süre içinde kaşıntının daha şiddetli dönmesine yol açar. Bu döngü, tablonun uzamasındaki en önemli etkendir.

Uzun süreli ve şiddetli göz ovma alışkanlığının kornea üzerinde mekanik etkisi olduğu bilinmektedir. Yatkınlığı bulunan kişilerde bu alışkanlık, korneanın incelip şekil değiştirdiği keratokonus tablosuyla ilişkilendirilen etkenler arasında sayılır.

Bu nedenle alerjik konjonktivit tedavisinde kaşıntının kontrol altına alınması yalnızca konfor amaçlı değildir; korneanın korunması açısından da önem taşır. Özellikle çocuklarda ovma alışkanlığının aile tarafından fark edilip hekime bildirilmesi değerlidir.

Değerlendirme, şikâyetlerin başlangıç zamanı ve seyriyle ilgili ayrıntılı bir öyküyle başlar. Ardından göz yüzeyi ve kapakların iç yüzü biyomikroskopla incelenir.

• Konjonktivadaki ödem ve damarlanma artışının derecesi
• Üst kapak iç yüzündeki papilla adı verilen kabartıların varlığı
• Korneanın saydamlığı ve yüzeyinde hasar olup olmadığı
• Eşlik eden göz kuruluğu ya da kapak kenarı iltihabı bulguları
• Daha önce kullanılan damlaların yol açtığı olası tahriş bulguları

Şikâyetler dirençliyse ya da tabloya sistemik alerji belirtileri eşlik ediyorsa, hasta alerji testleri için ilgili branşa yönlendirilebilir. Bu testler, tetikleyicinin tanımlanmasına ve korunma önerilerinin kişiselleştirilmesine katkı sağlar.

Tedavi iki ayak üzerinde yürür: tetikleyiciden korunma ve şikâyetleri azaltan damla tedavisi. Bu ikisi birlikte uygulandığında sonuç daha istikrarlı olur.

• Soğuk uygulama: Kapalı göz üzerine soğuk kompres, kaşıntı ve ödemi geçici olarak azaltır
• Yapay gözyaşı: Göz yüzeyindeki alerjenin seyreltilmesine ve uzaklaştırılmasına yardımcı olur
• Antihistaminik damlalar: Kaşıntı ve kızarıklığa yönelik, hekimin uygun gördüğü damla tedavileri
• Mast hücre dengeleyiciler: Mevsim öncesi başlanarak koruyucu amaçla kullanılabilen damlalar
• Kısa süreli iltihap tedavisi: Şiddetli tablolarda, yalnız hekim gözetiminde ve sınırlı süreyle uygulanır

Kortizon içeren damlalar alerjik tabloyu hızla yatıştırabilir; ancak hekim kontrolü olmadan kullanıldıklarında göz içi basıncını yükseltebilir ve katarakt gelişimine zemin hazırlayabilir. Bu nedenle bu damlalar başkasının reçetesiyle ya da eski kutulardan kullanılmamalıdır.

Mevsimsel seyri belirgin olan hastalarda tedavinin şikâyetler başlamadan önce, mevsim öncesinde planlanması tercih edilebilir. Bu yaklaşımın uygun olup olmadığına hastanın önceki yıllardaki seyri değerlendirilerek karar verilir.

Alerjenden tümüyle kaçınmak çoğu zaman mümkün değildir; ancak maruziyeti azaltan düzenlemeler şikâyetlerin şiddetini belirgin biçimde etkileyebilir.

• Polen yoğunluğunun yüksek olduğu saatlerde pencereleri kapalı tutmak
• Dışarıdan dönüldüğünde yüzü ve gözleri temiz suyla yıkamak
• Yatak takımlarını sık yıkamak ve ev tozunu azaltacak düzenlemeler yapmak
• Şikâyetli dönemlerde kontakt lens kullanımına ara vermek
• Göz makyajını şikâyetli dönemde azaltmak ve ürünleri paylaşmamak
• Kaşıntı hâlinde ovmak yerine soğuk kompres uygulamak

Bu önlemler tedavinin yerini almaz; tedavinin etkisini destekler ve şikâyetsiz dönemlerin uzamasına katkı sağlar.

Çocuklar şikâyetlerini her zaman tarif edemez. Sık göz ovma, gözleri kısma, ışıktan rahatsız olma ve okuma sırasında çabuk yorulma; ailenin fark edebileceği ilk işaretler arasındadır.

Çocukluk çağında görülen bazı alerjik göz tabloları daha şiddetli seyredebilir ve korneayı etkileyebilir. Bu nedenle şikâyetleri yineleyen çocukların yalnız damla ile geçiştirilmeyip düzenli aralıklarla muayene edilmesi önerilir.

Ayrıca sürekli göz ovma alışkanlığı olan çocuklarda kırma kusuru ve göz tembelliği açısından da değerlendirme yapılır. Alerjik şikâyetin arkasında düzeltilmemiş bir göz numarasının bulunabileceği akılda tutulur.