Yırtık kendi başına görme kaybına yol açmayabilir. Asıl tehlike, göz içindeki sıvının bu açıklıktan retinanın altına sızarak retinayı yerinden ayırmasıdır.
Yırtık erken dönemde saptandığında, çevresine lazerle bir bariyer oluşturularak ayrılma riskinin azaltılması hedeflenir. Bu uygulama poliklinik şartlarında yapılır ve kesi gerektirmez.
Yırtık değerlendirmesi, göz bebeğinin genişletilmesinin ardından yapılan ayrıntılı göz dibi muayenesine dayanır; bu muayene Fatsa’daki klinikte Op. Dr. Birol Coşkun tarafından yapılır.
Retina Yırtığı Nedir?
Gözün iç boşluğunu, vitreus adı verilen saydam bir jel doldurur. Bu jel gençlikte retinaya sıkıca yapışıktır. Yaşla birlikte jel büzüşür ve retinadan ayrılmaya başlar; bu süreç çoğu kişide sorunsuz tamamlanır.
Ancak jelin retinaya güçlü yapıştığı bir bölge varsa, ayrılma sırasında retina bu noktadan çekilerek yırtılabilir. Yırtık genellikle retinanın çevresel bölümlerinde oluşur ve merkezi görmeyi başlangıçta etkilemez.
Yırtığın kendisi küçük bir açıklıktır; sorun bu açıklıktan sıvının retina altına geçmesiyle başlar. Sıvı biriktikçe retina yerinden ayrılır ve retina dekolmanı adı verilen, cerrahi gerektiren bir tablo gelişir.
Hangi Belirtiler Uyarıcıdır?
Retina yırtığının belirtileri genellikle anidir ve kişi bunları oldukça net biçimde tarif eder. Aşağıdaki yakınmaların yeni başlaması, gecikmeden muayene gerektirir.
- Ani başlayan uçuşan cisimler: Görüş alanında beliren siyah noktalar, sinek ya da iplikçik görünümleri
- Işık çakmaları: Özellikle karanlıkta ve göz hareketiyle beliren kısa şimşek benzeri parlamalar
- Kurum serpilmesi hissi: Görüş alanına aniden yayılan çok sayıda küçük nokta
- Perde ya da gölge: Görüş alanının bir kenarından ilerleyen sabit karanlık alan
Perde ya da gölge hissi, yırtığın ötesine geçilmiş olabileceğini ve retinanın ayrılmaya başladığını düşündürür. Bu belirti ortaya çıktığında değerlendirme aynı gün yapılmalıdır.
Retina Yırtığı Kimlerde Daha Sık Görülür?
Retina yırtığı herkeste görülebilir; ancak bazı kişilerde risk daha belirgindir. Bu gruptaki kişilerin uyarıcı belirtileri tanıması özellikle önemlidir.
- Yüksek miyopi bulunanlar (göz ekseni uzun olduğu için retina daha incedir)
- Göz travması geçirmiş olanlar
- Daha önce katarakt ya da başka bir göz ameliyatı geçirenler
- Ailesinde retina yırtığı veya retina ayrılması öyküsü bulunanlar
- Bir gözünde daha önce retina yırtığı saptanmış olanlar
Bu gruptaki kişilerde, herhangi bir yakınma olmasa dahi hekimin önerdiği aralıklarla genişletilmiş göz dibi muayenesi yaptırılması önerilir.
Yırtık Nasıl Saptanır?
Retina yırtığı, çoğunlukla retinanın çevresel bölümlerinde bulunduğu için standart bir muayeneyle gözden kaçabilir. Tanı için göz bebeğinin damlayla genişletilmesi zorunludur.
Genişleme sağlandıktan sonra, özel mercekler kullanılarak retinanın en uç bölgelerine kadar ayrıntılı inceleme yapılır. Muayene sırasında hastadan farklı yönlere bakması istenir; böylece retinanın tüm kadranları görüntülenir.
Göz içinde kanama nedeniyle retinanın görüntülenemediği durumlarda ek görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulabilir ve takip aralığı kısaltılır. Yırtık saptanmasa dahi belirtiler yeni başladıysa, birkaç hafta içinde kontrol muayenesi önerilir.
Bariyer Lazer Nasıl Uygulanır?
Bariyer lazerde amaç yırtığı kapatmak değil, çevresini bir sınır çizgisiyle kuşatmaktır. Yırtığın etrafına sıra sıra lazer noktaları atılır; bu noktalar iyileşirken retina ile alt tabaka arasında yapışıklık oluşturur.
Bu yapışıklık, sıvının yırtık kenarından yayılmasını engelleyen bir set işlevi görür. Böylece retina ayrılmasının gelişme olasılığının azaltılması hedeflenir.
İşlem oturur pozisyonda, damla anestezisiyle ve genellikle tek seansta yapılır. Göze yerleştirilen özel bir mercek aracılığıyla hedef bölge görüntülenir. Uygulama sırasında sabit durmak, lazer noktalarının doğru yerleştirilmesi açısından önemlidir. Uygulama, Fatsa’daki klinikte poliklinik şartlarında tamamlanır.
Lazer Sonrasındaki İlk Haftalarda Nelere Uyulmalıdır?
Lazerin oluşturduğu yapışıklığın güç kazanması zaman alır. Bu nedenle işlemden sonraki ilk haftalarda bazı önlemlere uyulması istenir.
- Ağır kaldırmaktan ve ıkınmadan kaçınmak
- Zıplama, koşu ve sarsıntılı sporlara ara vermek
- Gözü ovuşturmamak ve darbeden korumak
- Hekimin belirlediği kontrol tarihlerine uymak
- Yeni bir gölge ya da perde hissinde beklemeden başvurmak
Kontrol muayenelerinde bariyerin yeterli olup olmadığı ve retinanın başka bir bölgesinde yeni yırtık gelişip gelişmediği değerlendirilir. Gerekli görülürse ek lazer uygulaması yapılabilir.
Yırtık İlerlerse Ne Yapılır?
Lazer bariyeri, riski azaltmayı hedefleyen bir önlemdir; her olguda ayrılmanın gelişmesini engellemeyebilir. Sıvı retina altına geçmişse artık lazer yeterli olmaz.
Retina ayrılması geliştiğinde tedavi cerrahidir ve zaman önem taşır. Sarı nokta bölgesi henüz etkilenmemişken yapılan girişimlerde görme açısından daha elverişli bir zemin bulunur.
Böyle bir tablo saptandığında hasta, cerrahi tedavinin uygulanabileceği bir merkeze yönlendirilir. Sürecin neden ve ne kadar hızlı ilerlemesi gerektiği hekim tarafından ayrıntılı biçimde anlatılır.
Sonuç
Retina yırtığı, göz içindeki jelin retinadan ayrılması sırasında oluşabilen ve tek başına ağrı ya da belirgin görme kaybı yaratmayabilen bir açıklıktır.
Ani başlayan uçuşan cisimler ve ışık çakmaları, genişletilmiş göz dibi muayenesini gerektiren uyarıcı belirtilerdir; erken saptanan yırtıkta bariyer lazer uygulaması ayrılma riskinin azaltılmasını hedefler.
İşlem sonrası önlemlere uyulması ve kontrol muayenelerinin aksatılmaması, sürecin güvenli ilerlemesi açısından belirleyicidir; takip planı hekim tarafından kişiye göre belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Retina yırtığı nedeniyle bariyer lazer uygulanan hastaların merak ettiği konular ve kısa yanıtları şöyle özetlenebilir.
Uçuşan cisimlerin ani biçimde başlaması ya da sayısının hızla artması, genişletilmiş göz dibi muayenesi gerektirir. Uzun süredir var olan ve değişmeyen uçuşan cisimler genellikle daha az acildir; ayrımı muayene yapar.
Uygulama damla anestezisiyle yapılır. Lazer atışları sırasında hafif batma ya da zonklama hissedilebilir; işlem genellikle kısa sürdüğü için bu his de sınırlı kalır.
Bariyer lazer çoğu olguda birkaç dakikada tamamlanır. Bu sürenin öncesinde damlanın etkisini göstermesi beklendiği için klinikte geçen toplam zaman daha uzundur.
Lazer yırtığı kapatmaz; çevresinde yapışıklık oluşturarak sıvının yayılmasını sınırlamayı hedefler. Yırtığın kendisi görüntüde kalmaya devam eder.
Masa başı çalışmaya genellikle kısa süre içinde dönülebilir. Ağır kaldırma gerektiren işler ve sarsıntılı sporlar için beklenmesi gereken süreyi hekiminiz belirtir.
Bir gözde yırtık saptanan kişilerde diğer gözün de değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle muayene her iki göz için yapılır ve takip ikisini birlikte kapsar.
Lazer, vitreus içindeki gölgeleri ortadan kaldırmaz. Uçuşan cisimler zamanla azalabilir ya da kişi bunlara alışabilir; işlemin amacı bu şikâyeti gidermek değildir.
Bariyer lazer sonrası seyahat için genellikle özel bir kısıtlama gerekmez. Ancak retina ayrılması ya da göz içi gaz uygulaması söz konusuysa durum değişir; bu nedenle seyahat planınızı hekiminize bildirin.
Bu sayfa Op. Dr. Birol Coşkun Göz Kliniği tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; buradaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.